Monitorowanie – w potocznym znaczeniu – to stała obserwacja i kontrola jakichś procesów lub zjawisk, stały nadzór nad jakimś chronionym obiektem. W ujęciu pedagogicznym monitoring oznacza działania rodzica lub opiekuna mające na celu wnikliwą obserwację dziecka – zarówno w codziennych sytuacjach (np. karmienie, zabawa, sen), jak i w sytuacjach nietypowych, także trudnych bądź rzadkich (np. wizyta u lekarza).
Rozwój fizyczny, motoryczny, poznawczy i emocjonalny, także społeczny, moralny oraz rozwój mowy mają niestabilny przebieg – bywają w nich momenty wzrostu, spadku i utrzymującej się dłużej bądź krócej stabilizacji. Z racji nieharmonijnego, dziecięcego rozwoju łatwo o błąd w ocenie postępów dziecka. Tylko wnikliwa obserwacja, zwracanie uwagi na kluczowe w tym okresie przejawy rozwoju oraz dzielenie się swoimi spostrzeżeniami z innymi osobami zajmującymi się dzieckiem pozwala na uzyskanie rzetelnej informacji o rozwoju dziecka, wstępną ocenę czy maluch rozwija się prawidłowo czy nie i czy trzeba poszukiwać dalszej, specjalistycznej pomocy.
Na etapie wieku przedszkolnego, oprócz rodziców i nauczycieli informacji o dziecku może nam dostarczyć jeszcze jedna, bardzo istotna persona – sam przedszkolak.
W wieku przedszkolnym dziecko potrafi wiele powiedzieć o sobie, swoim otoczeniu, relacjach z innymi ludźmi, warto więc pytać je o to, co czuje i myśli, o jego opinie, oceny, przekonania. Dzieci około 5–6 roku życia najczęściej trafnie określają, czy dana czynność sprawia im trudność bądź przyjemność lub że coś jest dla nich za łatwe bądź za trudne. Dzieci potrafią spojrzeć z innego, dziecięcego punktu widzenia na problemy i wskazać dorosłemu ważne, a czasami pomijane w dorosłym myśleniu aspekty sytuacji lub zjawiska.
Na zakończenie zostawiam kilka przydatnych w obserwacji dziecka wskazówek:
- Systematycznie obserwuj dzieci w grupie i zapisuj uzyskane informacje.
- Pamiętaj, że funkcjonowanie dziecka w przedszkolu zależy w dużej mierze od sytuacji panującej w domu.
- Rozmawiaj regularnie z rodzicami dzieci
- Rozmawiaj o dzieciach z innymi opiekunami, nie przywiązuj się do swoich hipotez.
- Dbaj, by sala była dostosowana do potrzeb dzieci i zapewniała im bezpieczeństwo.
- Angażuj dzieci we wspólne zabawy, ale daj im też możliwość zabawy indywidualnej
- Rozmawiaj z dziećmi, zadawaj im pytania i cierpliwie wysłuchuj odpowiedzi
Pamiętaj o tym, co czeka dziecko w dalszej perspektywie, o nadrzędnych celach edukacji np. praca w grupie, wspieranie samodzielności, wszechstronne wspieranie rozwoju.
Autor: A. Piechowicz
